قهرمان ميرزا عين السلطنه
1623
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
گرفتار شدند . . . جمعيتى بهسمت آلاقاپى مىروند . دو نفر از فراشها را . . . زخم زده مقصر را هم از دست آنها گرفته مىبرند . شب سالار حاكم قزوين جمعيتى فراهم مىكند مىروند . . . را از اندرون بيرون كشيده و همان ساعت سوارش كرده بهسمت اردبيل مىبرند . صبح كه مردم مخبر مىشوند علماى ديگر حكم به بستن دكاكين كرده كلية در مسجد شاه جمع مىشوند . حكومت هم از شهر به نجفآباد مىرود و از دهات نصر السلطنه جمعيت خبر مىكنند و شهر قزوين در كمال اغتشاش است . . . من از آن سفر قزوين خوب شناسائى دارم . ما هرچه از شهر خواسته بوديم بواسطهء اين اغتشاش و انقلاب نياورده بودند . بارى بعضى از اعمال الموت را به هر شكل بود اجازه گرفته انجام داديم . اما جان ما دو نفر به لب رسيد و حال آنكه تمام محض دولتخواهى و خدمتگزارى به شخص حضرت و الا بود . فروش املاك دو دانگ از قريهء گازرخان را به رفعت السلطان و ملا مختار كه رئيس و كدخداى آتان ناحيه است به قيمت دويست و پنجاه تومان فروختيم . دو دانگ ديگر را سالى چهل تومان پنج سال اجاره داديم . اين مبلغ سواى نقد و جنس و ساير عوارضات ديوانى است كه اين ملا مختار كه پيشوا و مقتداى آن ناحيه بود گرفتار و همراه شد . آقا سيد بزرگ [ را ] كه ملاى ناحيهء تركان فيشان است به هر شكل بود راضى كرده يك دانگ فيشان را به صد تومان خريدارى كرد . پنج دانگ ديگر را چهار ساله سالى پنجاه تومان اجاره داديم . اين يكى هم لال شد و رفت آنجا كه عرب نى اندازد . ديگرى ملا هدايت و ملا جعفر و چند نفر ديگر در بالاروچ بودند . دو دانگ را ما بين آنها تقسيم كرده از قرار دانگى يكصد تومان خريدند . چهار دانگ ديگر را به چهار نفر رعيت معتبر اجاره داديم يك ساله و اينجا بهتر از ساير عملش تمام شد . يعنى اول آخوندها را گفتيم اجاره كنند بعد استاد طهماسب را به ميان رعيت فرستاديم . آنها اول تخم و گاو خواستند ما هم از ميدان در نرفته گفتيم الان مىدهيم ناچار اجاره كردند . در اين مدت هشت سال دو فقره از اين كارها نشده بود . امروز رعيت الموت فهميده كه ملك مال آنها نيست و مىشود كارى كرد . حالا پشتسر هم مىآيند كه بخرند و اجاره كنند ، يعنى همان متصرفيهاى خودشان را بخرند . هر قباله را كه مىبريم حضرت و الا مزين فرمايند اقلا دو سه ساعت عرض و الحاح مىكنيم تمام را مىفرمايند حيف است . بلى حيف است و لاعلاج ارزان مىدهيم . اما چاره نيست بايد به تدابير عملى